Değerli Başkanım Ebru Özdemir,

DEİK Türkiye-Kuveyt İş Konseyi’nin kıymetli üyeleri,

Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle, DEİK Türkiye-Kuveyt İş Konseyi’nin Ocak ayındaki seçimlerden sonra oluşan yeni yönetimini ve üçüncü kez Yönetim Kurulu Başkanı seçilen Sayın Ebru Özdemir’i bir kez de huzurlarınızda tebrik etmek isterim.

İş Konseyi’nin, pandeminin etkilerinin de azalmasıyla beraber, çok daha aktif bir dönem geçireceğine inanıyor ve başarılar diliyorum.

Benim de Kasım 2017’den bu yana yürüttüğüm T.C Kuveyt Büyükelçiliği görevimin süresi sona eriyor. Bu toplantı vesileyle, görevim boyunca şahsıma verdiğiniz destek için hepinize teşekkür ediyorum. Halefim Tuba Nur Sönmez’in, sizlerin de desteğiyle, Türkiye-Kuveyt
ilişkilerinin daha da geliştirilmesine değerli katkılar yapacağına inanıyorum.

Kıymetli katılımcılar,

Malumunuz, 2020 yılının başından bu yana tüm dünyada olağanüstü gelişmeler yaşanıyor. Önce, pandemi ile birlikte gelen sosyal kısıtlamalar ve sağlık tedbirleri nedeniyle yaşanan tedarik zinciri sorunları, şimdi ise Rusya-Ukrayna krizi nedeniyle hammadde ve emtia fiyatlarında görülen artış. Tüm bu gelişmeler dünya ekonomilerini ve ekonomilerin yapıtaşları olan firmaların karar alma süreçlerini yakından etkiliyor.

Bu dönemin Kuveyt’e etkileri bağlamında ise şu hususlar ön plana çıkıyor:

- 2020 yılının ilk Arisina devlet daireleri 3.5 ay süreyle kapalı kalmıştır.

- Mart 2020’den Aralık 2021’e kadar Kuveyt’te oturumu olmayan yabancıların ülkeye girişi yasaklanmıştır

- Nisan 2020’de petrol fiyatları varil başına 15 dolar gibi dip seviyelere inmiştir.

- Bütçe 2020-2021 döneminde 35 milyar dolar gibi son derece büyük bir açık vermiştir.

- Son 5 yıldır açık veren bütçe nedeniyle Genel Rezerv Fonu tükenmiş ve hükümet nakit akışı sorunu yaşamıştır.

- 2019 yılında %0,6 oranında küçülen Kuveyt ekonomisi 2020 yılında da %8,9 küçülmüştür. 2021 büyüme rakamı resmi olarak henüz açıklanmamıştır; ancak, %1 civarında bir büyüme beklenmektedir.

- 2021 ikinci yarısında petrol fiyatlarının yükselişe geçmesi ve Rusya-Ukrayna kriziyle birlikte 100 doların da üzerine çıkması Kuveyt ekonomisi için olumlu bir gelişme olmuştur. Zira, ekonominin doğrudan %45’i, ihracatın %95’i, bütçe gelirlerinin ise %90’ı petrol gelirlerinden oluşmaktadır.

Artan petrol fiyatlarıyla bütçe sorununun çözüleceğini ve proje yürüten firmalarımıza ödemeler konusunda olumlu gelişmeler yaşanabileceğini düşünüyorum.

Bildiğiniz üzere, ekonomi ile siyaset arasında güçlü bir etkileşim bulunmaktadır. Dolayısıyla, son 2 yılda Kuveyt’te önemli siyasi gelişmelerin de yaşandığının altını çizmemiz yerinde olacaktır:

- Kuveyt’in neredeyse yarım yüzyılına damgasını vuran Emir Şeyh Sabah Eylül 2020’de vefat etmiştir. Yerine Veliaht Prens Şeyh Nawaf’ın geçmesi ve onun da Şeyh Mishaal’i Veliaht Prensliğe getirmesiyle ülke liderliği el değiştirmiştir. Yönetimdeki değişim süreci halen devam etmektedir. Bu bağlamda, Emir Şeyh Nawaf’ın hastalığı nedeniyle bazı yetkilerini Kasım 2021’de Veliaht Prens Şeyh Mishaal’e devretmesi de önemlidir.

- 5 Aralık 2020’de Kuveyt’te yapılan parlamento seçimlerinde muhalif milletvekilleri önemli başarı sağlamıştır. Bunun da etkisiyle, yürütme ve yasama erkleri arasında sürdürülebilir işbirliği zemini oluşamamıştır.

- Nitekim, aradan geçen yaklaşık 1,5 yılda üç kez hükümet istifa etmek zorunda kalmıştır. Hâlihazırda da Hükümet müstafi durumdadır. Bu durum, Kuveyt’teki siyasi istikrar açısından olumsuz bir tablo oluşturmaktadır.

Tüm bu ekonomik ve siyasi sınamalara rağmen, memnuniyetle belirtmeliyim ki, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan ile Emir Şeyh Nawaf ve Veliaht Prens Şeyh Mishaal’in liderliklerinde, Türkiye-Kuveyt işbirliği her alanda güçlenmeye devam etmektedir.

Salgına rağmen karşılıklı üst düzey ziyaretler devam etmiştir. Giriş kısıtlamalarının hafiflemesiyle, iş heyetleri ziyaretleri de yeniden yapılmaya başlamıştır. Sözkonusu ziyaretler, ilişkilerimizin derinleştirilmesine de katkı sağlayacaktır.

İkili ticaretimizde salgının etkisini nispeten atlattığımızı düşünüyorum. Nitekim, 2021 yılında Türkiye-Kuveyt ticaret hacmi bir önceki yıla göre %31,5 artmış ve 801 milyon dolara yükselmiştir. 801 milyon dolarlık ticaret hacminin 692 milyon doları Türkiye’den Kuveyt’e ihracattır. İnanıyorum ki bu olumlu ivme önümüzdeki dönemde de sürecektir.

Türkiye’de faaliyette bulunan Kuveyt sermayeli şirket sayısı 382’ye yükselmiştir. Ülkemize Kuveyt’ten yapılan doğrudan yatırımlar 2 milyar doları geçmiştir. Buna mukabil, Kuveyt’te yerleşik Türk firmalarının sayısı yaklaşık 50 civarındadır. Türk müteahhitlik firmaları Kuveyt’te bugüne kadar 49 proje üstlenmiş olup, iş büyüklüğü 8,4 milyar dolara ulaşmıştır.

Turizm, ikili ilişkilerimizde en çok öne çıkan alanlardan biridir. Kuveyt, nüfusuna oranla Türkiye’ye en fazla turist gönderen ülkedir. Salgından önce, 2019 yılında, 374 binden fazla Kuveytli turist ülkemizi ziyaret etmiş idi. Salgına rağmen 2021 yılında da 246 binden fazla
Kuveytli Türkiye’ye gitmiştir.

Diğer taraftan, Kuveytliler Türkiye’de emlak edinmeye de artan bir ilgi göstermektedir. Kuveytlilerin 2015 yılından bu yana Türkiye’de satın aldıkları konut sayısı 12.500’ü aşmıştır.

Gerek Kuveytlilerin turizm amaçlı ülkemizi ziyaret etmesi gerekse de Kuveytlilere yapılan gayrimenkul satışları halklarımızın birbirlerini daha iyi tanımalarına yardımcı olmakta, Kuveytlilerin Türk ürünlerini de yakından tanımasına vesile olmaktadır. Kuveyt’te Türk dizileri daha fazla izlenmekte ve her geçen gün Türkçe konuşan insan sayısı artmaktadır. Bu gelişmeler, ekonomik ve ticari ilişkilerimizin seyri bakımından da umut vericidir.

Değerli DEİK Türkiye-Kuveyt İş Konseyi üyeleri,

Netice itibariyle, iki yıldır yaşadığımız zorlu sınamalardan, ülkelerimizin güçlü liderliklerinin ve basiretleri politikalarının katkısıyla, Türkiye ve Kuveyt’in birbirlerine yakınlaşarak çıktıkları kanaatindeyim. Önümüzdeki dönemde siz kıymetli iş dünyamızın desteğiyle ülkelerimiz arasındaki ilişkileri farklı boyutlarla daha da zenginleştirebileceğimize inancım tamdır.

Sözlerime son verirken, hepinizi tekrar saygıyla selamlıyorum.

Teşekkür ederim.